Kısa cevap: Klor dozajı, suyun saatlik debisi ile hedeflenen klor miktarının çarpılıp kullanılan çözeltinin litresindeki aktif klora bölünmesiyle hesaplanır: Pompa debisi (L/h) = Su debisi (m³/h) × Hedef klor (mg/L) ÷ Aktif klor (g/L). Örneğin saatte 20 m³ suya 1 mg/L klor vermek için litresinde 120 g aktif klor bulunan çözeltiden saatte yaklaşık 0,17 litre basmak gerekir. Aşağıdaki hesaplayıcı bu işlemi sizin için yapar ve uygun AnTech modellerini listeler.
Klor Dozaj Hesaplama Aracı
Gereken pompa debisi: —
Hesap, çözeltideki aktif klorun etikette yazan değerde olduğunu ve suyun klor ihtiyacının sabit kaldığını varsayar. Ayardan sonra serbest klor ölçümüyle doğrulayın. Seyreltilmiş çözelti kullanmak, pompanın ayar aralığının ortasında daha düzenli çalışmasını sağlar.
Hesaplayıcı, bir klor dozaj pompası seçmeden önce bilmeniz gereken en önemli değeri verir: pompanın saatte basması gereken çözelti miktarı. Bu sayfada formülün nereden geldiğini, üç farklı tesis için adım adım hesabı, derişik çözeltinin nasıl seyreltileceğini ve pompa kapasitesini seçerken dikkat edilecek noktaları bulacaksınız.
Klor Dozaj Formülü ve Birimler
Gerekli pompa debisi, suya saatte verilmesi gereken klor miktarının çözeltinin derişimine bölünmesiyle bulunur. Formülde üç girdi vardır:
| Değer | Birim | Nereden bulunur? |
|---|---|---|
| Su debisi | m³/h | Su sayacı, kuyu pompasının ya da sirkülasyon pompasının debisi; depo hacminin dolum süresine bölünmesi |
| Hedef klor | mg/L (= ppm) | Uygulamanız için geçerli mevzuat ve yetkili kurumun değerleri; bu sayfadaki değerler yalnızca örnektir |
| Aktif klor | g/L | Kimyasalın etiketi ya da tedarikçinin analiz belgesi |
| Pompa debisi (sonuç) | L/h | Pompanın saatte basması gereken çözelti miktarı |
Birimlerin uyumu şöyle sağlanır: 1 m³ su 1.000 litredir. 1 m³ suya 1 mg/L klor vermek, 1.000 mg yani 1 g klor demektir. Bu yüzden m³/h × mg/L = g/h olur ve suya saatte kaç gram aktif klor gerektiğini verir. Bu değer çözeltinin derişimine (g/L) bölündüğünde sonuç L/h çıkar.
Etiketteki yüzdeyi g/L’ye çevirmek
Sodyum hipoklorit etiketinde derişim çoğu zaman yüzde olarak yazar. Hesap için bunu g/L’ye çevirin:
- Hacimce yüzde (g/100 mL): Yüzdeyi 10 ile çarpın. Hacimce %12 aktif klor = 120 g/L.
- Ağırlıkça yüzde: Çözeltinin yoğunluğu da hesaba girer: g/L = yüzde × yoğunluk (kg/L) × 10. Örneğin yoğunluğu 1,2 kg/L olduğu varsayılan ağırlıkça %10’luk çözelti yaklaşık 120 g/L’dir.
Etiketin hangi yüzdeyi verdiği belli değilse tedarikçinize sorun. Ayrıca sodyum hipoklorit beklerken, sıcakta ve güneş altında aktif klorunu kaybeder; bidondaki gerçek derişim etiketteki değerin altında olabilir. Bu sayfadaki örneklerde litresinde 120 g aktif klor bulunan çözelti varsayılmıştır.
Adım Adım 3 Örnek Hesap
Aşağıdaki üç örnek, aynı formülün farklı büyüklükteki tesislere nasıl uygulandığını gösterir. Hedef klor değerleri yalnızca örnektir; kendi uygulamanız için geçerli değeri kullanın.
Örnek 1: Küçük kuyu ve hidrofor hattı
Varsayım: Kuyu pompası saatte 3 m³ su basıyor, hedef 1 mg/L (örnek), hidrofor hattının basıncı 10 bar’ın altında.
- Saatte gereken klor: 3 m³/h × 1 mg/L = 3 g/h.
- Derişik çözeltiyle (120 g/L): 3 ÷ 120 = 0,025 L/h, yani saatte 25 ml. Bu debi, 2 L/h’lik bir pompada %1,25 ayara denk gelir; ayar hassasiyeti zayıf kalır.
- Çözeltiyi 1 hacim hipoklorit + 19 hacim su ile 6 g/L’ye seyreltin: 3 ÷ 6 = 0,5 L/h. Bu değer 2 L/h’lik pompada %25 ayardır.
- Kuyu pompası günde 6 saat çalışıyorsa günlük tüketim 0,5 × 6 = 3 litre seyreltik çözeltidir.
Uygun model: AnTech Lara A 2 L/h 10 Bar Analog Dozaj Pompası. Kimyasal tankının boşaldığını bilmek istiyorsanız sıvı seviye kontrollü AnTech Lara APS 2 L/h 10 Bar daha uygundur. Sabit debili bu tür hatlarda dozaj pompası kuyu pompasıyla birlikte çalışacak şekilde bağlanır; böylece su akmadığında klor basılmaz.
Örnek 2: Orta büyüklükte depo girişi
Varsayım: Depoya saatte 20 m³ su giriyor, hedef 1,5 mg/L (örnek), çözelti 10 g/L’ye seyreltilmiş, giriş hattının basıncı 7 bar’ın altında.
- Saatte gereken klor: 20 × 1,5 = 30 g/h.
- Pompa debisi: 30 ÷ 10 = 3 L/h.
- 5 L/h’lik pompada bu değer %60 ayara denk gelir; ayar aralığının ortasındadır.
- Aynı hesabı derişik çözeltiyle (120 g/L) yaparsanız 0,25 L/h bulunur; bu değer 2 L/h’lik pompada bile %12,5 ayardır ve önerilen bandın altında kalır.
Uygun model: Giriş debisi sabitse AnTech Lara A 5 L/h 7 Bar. Debi gün içinde değişiyorsa sinyal çıkışlı bir su sayacıyla çalışan AnTech Lara DMS 5 L/h 7 Bar geçen suyla orantılı dozaj yapar ve derişimi sabit tutar.
Örnek 3: Büyük şebeke girişi
Varsayım: Şebeke girişinde ortalama debi 300 m³/h, en yüksek debi 400 m³/h. Normal hedef 1 mg/L, klor ihtiyacının arttığı dönemde 2 mg/L (örnek değerler). Derişik çözelti (120 g/L) kullanılıyor, hat basıncı 10 bar’ın altında.
- Normal koşulda: 300 × 1 ÷ 120 = 2,5 L/h.
- En zor koşulda: 400 × 2 ÷ 120 = yaklaşık 6,7 L/h.
- 10 L/h’lik pompa bu aralıkta %25 ile %67 arasında çalışır. 3,5 L/h’lik pompa ise normal koşulda %71’e çıkar ve en zor koşulu karşılayamaz.
Uygun model: Debi değiştiği için su sayacı sinyaline göre oransal çalışan AnTech Nova D 10 L/h 10 Bar Dijital Dozaj Pompası. Çıkışta serbest klorun ölçülerek sabit tutulması isteniyorsa AnTech Nova DMİA 10 L/h 10 Bar dozajı sensör ölçümüne göre ayarlar. Derişik hipoklorit gaz açığa çıkarabildiği için bu kapasitede katalogda opsiyon olarak sunulan otomatik hava almalı kafa takımı değerlendirilebilir. Saatte yüzlerce litre seyreltik çözelti gereken tesislerde ise AnTech EMD-M serisi mekanik diyaframlı pompalar kullanılır; bu seri için bize yazın.
Derişik Çözelti Nasıl Seyreltilir?
Seyreltme, C1 × V1 = C2 × V2 eşitliğiyle hesaplanır: derişik çözeltinin derişimi ile hacminin çarpımı, hazırlanacak seyreltik çözeltinin derişimi ile hacminin çarpımına eşittir. Buradan alınacak derişik çözelti miktarı V1 = C2 × V2 ÷ C1 olarak bulunur.
- C1: Derişik çözeltinin aktif klor derişimi (g/L)
- V1: Tanka konacak derişik çözelti hacmi (L)
- C2: İstenen seyreltik derişim (g/L)
- V2: Hazırlanacak toplam çözelti hacmi (L)
Örnek: 120 g/L’lik hipoklorit ile 100 litrelik tanka 10 g/L çözelti hazırlamak için V1 = 10 × 100 ÷ 120 ≈ 8,3 litre hipoklorit gerekir; tank yaklaşık 91,7 litre suyla tamamlanır.
| İstenen derişim | 100 L için 120 g/L hipoklorit | Eklenecek su |
|---|---|---|
| 5 g/L | 4,2 L | 95,8 L |
| 10 g/L | 8,3 L | 91,7 L |
| 20 g/L | 16,7 L | 83,3 L |
| 30 g/L | 25 L | 75 L |
Seyreltirken temiz su kullanın; sert su, pompanın çekvalflerinde birikintiyi artırabilir. Hipokloriti asitlerle ve asit içeren ürünlerle aynı tankta karıştırmayın; bu karışım klor gazı açığa çıkarır. Eldiven ve gözlük kullanın, tankı etiketleyin. Seyreltik çözelti de zamanla güç kaybettiği için uzun süre bekletmeyin; tüketiminize göre makul miktarda hazırlayın.
Pompa Kapasitesini Seçerken Ayar Aralığı
Pompa, hesapladığınız debi ayar aralığının ortasına, kabaca %20–80 bandına denk gelecek şekilde seçilir. Bu, kesin bir sınır değil; uygulamada sık kullanılan genel bir mühendislik kuralıdır.
- Alt sınır: Çok düşük ayarda pompa seyrek vuruş yapar, klor suya kesik kesik karışır; analog ayar düğmesinin alt bölgesinde hassasiyet de azalır. Çok küçük dozajlar için Nova A’nın 1/10 ve 1/100, Lara APS’nin 1/10 hassas ayar kademeleri vardır.
- Üst sınır: Pompa sürekli tam kapasitede çalışırsa debinin ya da klor ihtiyacının arttığı anlar için yedek kalmaz.
- Karşı basınç: Elektromanyetik pompaların debisi hat basıncına bağlıdır. Katalog değerlerine göre Nova 10 L/h modeli 10 bar’da 10 L/h, 5 bar’da 15 L/h, 2 bar’da 20 L/h basar. Gerçek debiyi devreye almada ölçerek belirleyin; Nova D’de menüden kapasite kalibrasyonu yapılır.
- En zor koşul: Kapasiteyi ortalama değere göre değil, en yüksek debi ve en yüksek klor ihtiyacına göre kontrol edin.
| Pompa kapasitesi | %20–80 bandına denk gelen debi | AnTech örnekleri |
|---|---|---|
| 2 L/h | 0,4–1,6 L/h | Lara (tüm tipler), Nano A |
| 3,5 L/h | 0,7–2,8 L/h | Nova (tüm tipler, 20 bar) |
| 5 L/h | 1–4 L/h | Lara, Optima A, Nano A |
| 10 L/h | 2–8 L/h | Lara (5 bar), Nova (10 bar) |
| 25 L/h | 5–20 L/h | Nova (5 bar) |
Tüm kapasite ve kontrol seçeneklerini AnTech Lara ve AnTech Nova seri sayfalarında, güncel fiyatlarıyla klor dozaj pompası fiyatları sayfamızda görebilirsiniz.
Klor İhtiyacı ve Serbest Klor Ölçümü
Hesapta kullandığınız hedef değer, suyun klor ihtiyacını da karşılamalıdır; aksi hâlde suda ölçülen serbest klor hedefin altında kalır. Suya verilen klorun bir kısmı organik madde, demir, mangan, amonyak ve hidrojen sülfür gibi maddelerle tepkimeye girerek tüketilir. Bu tüketilen kısma klor ihtiyacı denir.
Toplam dozaj = Klor ihtiyacı + Suda kalması istenen serbest klor
- İhtiyacı belirlemek: Pompayı hesaplanan dozajla çalıştırın, temas süresinden sonra serbest klor ölçün. Değer düşükse ayarı kademeli artırın. Su kalitesi değişken ya da sorunluysa laboratuvarda klor ihtiyacı testi yaptırmak daha doğru sonuç verir.
- Serbest ve toplam klor: Dezenfeksiyonu asıl yapan serbest klordur. Toplam klor, serbest klora ek olarak amonyakla bağlanmış klor bileşiklerini de içerir. İkisi de klor test kitiyle ölçülebilir.
- Ölçümlü pompa: Su kalitesi ve debi sık değişiyorsa ayarı elle takip etmek zorlaşır. Bu durumda dozajı ölçüme göre kendisi ayarlayan pompalar kullanılır: serbest klor sensörlü klor ölçümlü dozaj pompaları (Nova DMİA) ya da ORP ile dolaylı kontrol yapan Lara PR ve Nova DMPR.
Klorun etkinliği suyun pH değerine de bağlıdır; pH yükseldikçe aynı miktardaki klor daha zayıf etki eder. pH düzeltmesi gereken tesisler için pH dozaj pompası sayfamıza, havuzlar için havuz klor dozaj pompası sayfamıza bakabilirsiniz.
Klor Dozaj Hesabında Sık Yapılan Hatalar
Hesap hatalarının çoğu birim karışıklığından ve varsayımların kontrol edilmemesinden kaynaklanır:
- Yüzdeyi g/L sanmak: %12’lik çözelti için formüle 12 yazmak, sonucu 10 kat büyütür. Doğru değer 120 g/L’dir (hacimce yüzde ise).
- Litre ile metreküpü karıştırmak: Su debisi m³/h, pompa debisi L/h olarak girilmelidir. Saatte 500 litre su 0,5 m³/h’tir.
- Ortalama debiyle seçim yapmak: Pompa en yüksek debide ve en yüksek klor ihtiyacında da yetmelidir.
- Hipokloritin güç kaybını unutmak: Uzun beklemiş çözeltide aktif klor etiketteki değerin altındadır; aynı ayar daha az klor verir.
- Karşı basıncı hesaba katmamak: Hat basıncı pompanın maksimum karşı basıncını aşmamalıdır; basınç debiyi de değiştirir.
- Klor ihtiyacını yok saymak: Hesaplanan dozajın bir kısmı sudaki maddelerce tüketilir; ölçmeden doğru ayar bulunmaz.
- Pompayı bandın dışında çalıştırmak: %5 ya da %100 ayarda sürekli çalışan bir pompa yanlış seçilmiştir; çözelti derişimini ya da pompa kapasitesini değiştirin.
Kaynaklar
- AnTech 2025 Ürün Kataloğu (KT_25 R02): Nova, Lara, Optima ve Nano serileri debi, basınç ve debi-basınç değerleri.
Sık Sorulan Sorular
Klor dozajı nasıl hesaplanır?
Su debisi (m³/h) hedef klorla (mg/L) çarpılır ve çözeltideki aktif klora (g/L) bölünür; sonuç pompanın saatte basması gereken çözelti miktarıdır (L/h). Örneğin 20 m³/h × 1 mg/L ÷ 120 g/L ≈ 0,17 L/h.
1 ppm kaç mg/L eder?
Su için 1 ppm pratikte 1 mg/L kabul edilir. Formüldeki hedef klor değerini ppm ya da mg/L olarak aynı sayıyla girebilirsiniz.
%12'lik sodyum hipoklorit kaç g/L aktif klor içerir?
Yüzde hacimce verilmişse yaklaşık 120 g/L'dir. Ağırlıkça verilmişse yoğunlukla çarpmak gerekir; değer biraz farklı çıkar. Ayrıca çözelti bekledikçe aktif klor azalır.
Kaç litre çözelti hazırlamalıyım?
Pompa debisini günlük çalışma süresiyle çarpın. Örneğin 0,5 L/h basan ve günde 6 saat çalışan bir pompa günde 3 litre çözelti tüketir. Tankı, çözeltiyi uzun süre bekletmeyecek büyüklükte hazırlayın.
Hesaplanan debi pompanın kapasitesini aşıyorsa ne yapmalıyım?
Önce daha derişik çözelti kullanıp kullanamayacağınıza bakın; derişim arttıkça gereken debi düşer. Bu mümkün değilse bir üst kapasitedeki modele geçin.
Hedef klor değeri kaç olmalı?
Hedef değer uygulamaya göre değişir ve içme suyu, havuz gibi alanlarda mevzuatla belirlenir. Bu sayfadaki değerler yalnızca hesap örneğidir; kendi uygulamanız için geçerli değeri yetkili kurumdan ya da mevzuattan doğrulayın.
Hesaba göre ayarladım ama klor düşük ölçülüyor, neden?
En sık nedenler suyun klor ihtiyacının beklenenden yüksek olması, hipokloritin güç kaybetmesi ve pompanın gerçek debisinin ayardan düşük olmasıdır. Pompada gaz kilitlenmesi ya da çekvalflerde kristal birikimi de dozajı azaltır. Debiyi ölçün, çözeltiyi tazeleyin ve ayarı kademeli artırın.