Qısa cavab: Xlor dozası suyun saatlıq sərfini hədəflənən xlor miqdarına vurub alınan nəticəni istifadə edilən məhlulun litrindəki aktiv xlora bölməklə hesablanır: Nasosun məhsuldarlığı (L/h) = Su sərfi (m³/h) × Hədəf xlor (mg/L) ÷ Aktiv xlor (g/L). Məsələn, saatda 20 m³ suya 1 mg/L xlor vermək üçün litrində 120 g aktiv xlor olan məhluldan saatda təxminən 0,17 litr vurmaq lazımdır. Aşağıdakı kalkulyator bu əməliyyatı sizin üçün yerinə yetirir və uyğun AnTech modellərini siyahıya alır.
Xlor dozajı hesablama aləti
Lazım olan nasos sərfi: —
Hesablama məhluldakı aktiv xlorun etiketdə yazılan dəyərdə olduğunu və suyun xlor tələbatının sabit qaldığını fərz edir. Tənzimləmədən sonra sərbəst xloru ölçərək yoxlayın. Durulaşdırılmış məhlul nasosun tənzimləmə diapazonunun ortasında daha müntəzəm işləməsini təmin edir.
Kalkulyator xlor dozaj nasosu seçməzdən əvvəl bilməli olduğunuz ən vacib göstəricini verir: nasosun saatda vurmalı olduğu məhlul miqdarı. Bu səhifədə düsturun haradan gəldiyini, üç fərqli obyekt üçün addım-addım hesablamanı, qatı məhlulun necə durulaşdırılacağını və nasosun məhsuldarlığını seçərkən diqqət edilməli məqamları tapacaqsınız.
Xlor Dozası Düsturu və Vahidlər
Tələb olunan nasos məhsuldarlığı suya saatda verilməli olan xlor miqdarını məhlulun qatılığına bölməklə tapılır. Düsturda üç giriş göstəricisi var:
| Göstərici | Vahid | Haradan tapılır? |
|---|---|---|
| Su sərfi | m³/h | Su sayğacı, quyu nasosunun və ya sirkulyasiya nasosunun məhsuldarlığı; rezervuar həcminin dolma müddətinə bölünməsi |
| Hədəf xlor | mg/L (= ppm) | Tətbiqiniz üçün qüvvədə olan qanunvericilik və səlahiyyətli qurumun göstəriciləri; bu səhifədəki göstəricilər yalnız nümunədir |
| Aktiv xlor | g/L | Kimyəvi maddənin etiketi və ya təchizatçının analiz sənədi |
| Nasosun məhsuldarlığı (nəticə) | L/h | Nasosun saatda vurmalı olduğu məhlul miqdarı |
Vahidlərin uyğunluğu belə təmin edilir: 1 m³ su 1000 litrdir. 1 m³ suya 1 mg/L xlor vermək 1000 mg, yəni 1 g xlor deməkdir. Buna görə m³/h × mg/L = g/h alınır və bu, suya saatda neçə qram aktiv xlor lazım olduğunu göstərir. Bu göstərici məhlulun qatılığına (g/L) bölündükdə nəticə L/h ilə alınır.
Etiketdəki faizin g/L-ə çevrilməsi
Natrium hipoxlorit etiketində qatılıq çox vaxt faizlə yazılır. Hesablama üçün onu g/L-ə çevirin:
- Həcmcə faiz (g/100 mL): Faizi 10-a vurun. Həcmcə %12 aktiv xlor = 120 g/L.
- Kütləcə faiz: Hesablamaya məhlulun sıxlığı da daxil olur: g/L = faiz × sıxlıq (kg/L) × 10. Məsələn, sıxlığı 1,2 kg/L qəbul edilən kütləcə %10-luq məhlul təxminən 120 g/L-dir.
Etiketin hansı faizi göstərdiyi aydın deyilsə, təchizatçınızdan soruşun. Bundan əlavə, natrium hipoxlorit saxlandıqca, istidə və günəş altında aktiv xlorunu itirir; bidondakı faktiki qatılıq etiketdəki göstəricidən aşağı ola bilər. Bu səhifədəki nümunələrdə litrində 120 g aktiv xlor olan məhlul nəzərdə tutulub.
Addım-addım 3 Nümunə Hesablama
Aşağıdakı üç nümunə eyni düsturun müxtəlif ölçülü obyektlərə necə tətbiq edildiyini göstərir. Hədəf xlor göstəriciləri yalnız nümunədir; öz tətbiqiniz üçün qüvvədə olan göstəricidən istifadə edin.
Nümunə 1: Kiçik quyu və hidrofor xətti
Fərziyyə: Quyu nasosu saatda 3 m³ su vurur, hədəf 1 mg/L-dir (nümunə), hidrofor xəttinin təzyiqi 10 bar-dan aşağıdır.
- Saatda tələb olunan xlor: 3 m³/h × 1 mg/L = 3 g/h.
- Qatı məhlulla (120 g/L): 3 ÷ 120 = 0,025 L/h, yəni saatda 25 ml. Bu məhsuldarlıq 2 L/h-lıq nasosda %1,25 tənzimləməyə uyğun gəlir; tənzimləmə dəqiqliyi zəif qalır.
- Məhlulu 1 həcm hipoxlorit + 19 həcm su ilə 6 g/L-ə qədər durulaşdırın: 3 ÷ 6 = 0,5 L/h. Bu göstərici 2 L/h-lıq nasosda %25 tənzimləmədir.
- Quyu nasosu gündə 6 saat işləyirsə, gündəlik sərf 0,5 × 6 = 3 litr durulaşdırılmış məhluldur.
Uyğun model: AnTech Lara A 2 L/h 10 Bar analoq dozaj nasosu. Kimyəvi maddə çəninin boşaldığını bilmək istəyirsinizsə, maye səviyyəsi nəzarətli AnTech Lara APS 2 L/h 10 Bar daha uyğundur. Sərfi sabit olan belə xətlərdə dozaj nasosu quyu nasosu ilə birlikdə işləyəcək şəkildə qoşulur; beləliklə, su axmadıqda xlor vurulmur.
Nümunə 2: Orta ölçülü rezervuar girişi
Fərziyyə: Rezervuara saatda 20 m³ su daxil olur, hədəf 1,5 mg/L-dir (nümunə), məhlul 10 g/L-ə qədər durulaşdırılıb, giriş xəttinin təzyiqi 7 bar-dan aşağıdır.
- Saatda tələb olunan xlor: 20 × 1,5 = 30 g/h.
- Nasosun məhsuldarlığı: 30 ÷ 10 = 3 L/h.
- 5 L/h-lıq nasosda bu göstərici %60 tənzimləməyə uyğun gəlir; tənzimləmə aralığının ortasındadır.
- Eyni hesablamanı qatı məhlulla (120 g/L) aparsanız, 0,25 L/h alınır; bu göstərici hətta 2 L/h-lıq nasosda belə %12,5 tənzimləmədir və tövsiyə edilən aralıqdan aşağı qalır.
Uyğun model: Giriş sərfi sabitdirsə, AnTech Lara A 5 L/h 7 Bar. Sərf gün ərzində dəyişirsə, siqnal çıxışlı su sayğacı ilə işləyən AnTech Lara DMS 5 L/h 7 Bar keçən su ilə mütənasib dozalama aparır və qatılığı sabit saxlayır.
Nümunə 3: Böyük şəbəkə girişi
Fərziyyə: Şəbəkə girişində orta sərf 300 m³/h, ən yüksək sərf isə 400 m³/h-dır. Normal hədəf 1 mg/L, xlor tələbatının artdığı dövrdə isə 2 mg/L-dir (nümunə göstəricilər). Qatı məhlul (120 g/L) istifadə olunur, xətt təzyiqi 10 bar-dan aşağıdır.
- Normal şəraitdə: 300 × 1 ÷ 120 = 2,5 L/h.
- Ən çətin şəraitdə: 400 × 2 ÷ 120 = təxminən 6,7 L/h.
- 10 L/h-lıq nasos bu aralıqda %25 ilə %67 arasında işləyir. 3,5 L/h-lıq nasos isə normal şəraitdə %71-ə çatır və ən çətin şəraitin tələbini ödəyə bilmir.
Uyğun model: Sərf dəyişdiyi üçün su sayğacının siqnalına görə mütənasib işləyən AnTech Nova D 10 L/h 10 Bar rəqəmsal dozaj nasosu. Çıxışda sərbəst xlorun ölçülərək sabit saxlanması tələb olunursa, AnTech Nova DMİA 10 L/h 10 Bar dozanı sensorun ölçməsinə görə tənzimləyir. Qatı hipoxlorit qaz ayıra bildiyi üçün bu məhsuldarlıqda kataloqda opsiya kimi təklif olunan avtomatik hava çıxarmalı başlıq dəsti nəzərdən keçirilə bilər. Saatda yüzlərlə litr durulaşdırılmış məhlul tələb olunan obyektlərdə isə AnTech EMD-M seriyasının mexaniki diafraqmalı nasosları istifadə olunur; bu seriya üçün bizə yazın.
Qatı Məhlul Necə Durulaşdırılır?
Durulaşdırma C1 × V1 = C2 × V2 bərabərliyi ilə hesablanır: qatı məhlulun qatılığı ilə həcminin hasili hazırlanacaq durulaşdırılmış məhlulun qatılığı ilə həcminin hasilinə bərabərdir. Buradan götürüləcək qatı məhlulun miqdarı V1 = C2 × V2 ÷ C1 kimi tapılır.
- C1: Qatı məhlulun aktiv xlor qatılığı (g/L)
- V1: Çənə əlavə ediləcək qatı məhlulun həcmi (L)
- C2: İstənilən durulaşdırılmış qatılıq (g/L)
- V2: Hazırlanacaq məhlulun ümumi həcmi (L)
Nümunə: 120 g/L-lik hipoxloritlə 100 litrlik çəndə 10 g/L məhlul hazırlamaq üçün V1 = 10 × 100 ÷ 120 ≈ 8,3 litr hipoxlorit lazımdır; çən təxminən 91,7 litr su ilə tamamlanır.
| İstənilən qatılıq | 100 L üçün 120 g/L hipoxlorit | Əlavə ediləcək su |
|---|---|---|
| 5 g/L | 4,2 L | 95,8 L |
| 10 g/L | 8,3 L | 91,7 L |
| 20 g/L | 16,7 L | 83,3 L |
| 30 g/L | 25 L | 75 L |
Durulaşdırarkən təmiz sudan istifadə edin; codluğu yüksək su nasosun əks klapanlarında çöküntünü artıra bilər. Hipoxloriti turşularla və tərkibində turşu olan məhsullarla eyni çəndə qarışdırmayın; bu qarışıq xlor qazı ayırır. Əlcək və eynək istifadə edin, çəni etiketləyin. Durulaşdırılmış məhlul da zamanla gücünü itirdiyi üçün onu uzun müddət saxlamayın; sərfinizə uyğun ağlabatan miqdarda hazırlayın.
Nasosun Məhsuldarlığını Seçərkən Tənzimləmə Aralığı
Nasos elə seçilir ki, hesabladığınız məhsuldarlıq tənzimləmə aralığının ortasına, təxminən %20–80 zolağına düşsün. Bu, qəti hədd deyil; praktikada tez-tez istifadə olunan ümumi mühəndislik qaydasıdır.
- Aşağı hədd: Çox aşağı tənzimləmədə nasos seyrək vuruş edir, xlor suya fasilələrlə qarışır; analoq tənzimləmə düyməsinin aşağı zonasında dəqiqlik də azalır. Çox kiçik dozalar üçün Nova A-nın 1/10 və 1/100, Lara APS-in isə 1/10 dəqiq tənzimləmə pillələri var.
- Yuxarı hədd: Nasos daim tam gücdə işləyirsə, sərfin və ya xlor tələbatının artdığı anlar üçün ehtiyat qalmır.
- Əks təzyiq: Elektromaqnit nasosların məhsuldarlığı xətt təzyiqindən asılıdır. Kataloq göstəricilərinə görə Nova 10 L/h modeli 10 bar-da 10 L/h, 5 bar-da 15 L/h, 2 bar-da 20 L/h vurur. Faktiki məhsuldarlığı istismara verərkən ölçərək müəyyən edin; Nova D-də menyudan məhsuldarlığın kalibrlənməsi aparılır.
- Ən çətin şərait: Məhsuldarlığı orta göstəriciyə görə deyil, ən yüksək sərf və ən yüksək xlor tələbatına görə yoxlayın.
| Nasosun məhsuldarlığı | %20–80 zolağına uyğun sərf | AnTech nümunələri |
|---|---|---|
| 2 L/h | 0,4–1,6 L/h | Lara (bütün tiplər), Nano A |
| 3,5 L/h | 0,7–2,8 L/h | Nova (bütün tiplər, 20 bar) |
| 5 L/h | 1–4 L/h | Lara, Optima A, Nano A |
| 10 L/h | 2–8 L/h | Lara (5 bar), Nova (10 bar) |
| 25 L/h | 5–20 L/h | Nova (5 bar) |
Bütün məhsuldarlıq və idarəetmə variantlarını AnTech Lara və AnTech Nova seriya səhifələrində, aktual qiymətləri ilə isə xlor dozaj nasosu qiymətləri səhifəmizdə görə bilərsiniz.
Xlor Tələbatı və Sərbəst Xlorun Ölçülməsi
Hesablamada istifadə etdiyiniz hədəf göstərici suyun xlor tələbatını da ödəməlidir; əks halda suda ölçülən sərbəst xlor hədəfdən aşağı qalır. Suya verilən xlorun bir hissəsi üzvi maddələr, dəmir, manqan, ammonyak və hidrogen sulfid kimi maddələrlə reaksiyaya girərək sərf olunur. Bu sərf olunan hissəyə xlor tələbatı deyilir.
Ümumi doza = Xlor tələbatı + Suda qalması istənilən sərbəst xlor
- Tələbatın müəyyən edilməsi: Nasosu hesablanmış doza ilə işə salın, təmas müddətindən sonra sərbəst xloru ölçün. Göstərici aşağıdırsa, tənzimləməni mərhələli artırın. Suyun keyfiyyəti dəyişkən və ya problemlidirsə, laboratoriyada xlor tələbatı testi apartdırmaq daha dəqiq nəticə verir.
- Sərbəst və ümumi xlor: Dezinfeksiyanı əsasən sərbəst xlor həyata keçirir. Ümumi xlor sərbəst xlordan əlavə ammonyakla birləşmiş xlor birləşmələrini də əhatə edir. Hər ikisi xlor test dəsti ilə ölçülə bilər.
- Ölçməli nasos: Suyun keyfiyyəti və sərfi tez-tez dəyişirsə, tənzimləməni əl ilə izləmək çətinləşir. Bu halda dozanı ölçməyə görə özü tənzimləyən nasoslar istifadə olunur: sərbəst xlor sensorlu xlor ölçməli dozaj nasosları (Nova DMİA) və ya ORP ilə dolayı idarəetmə aparan Lara PR və Nova DMPR.
Xlorun effektivliyi suyun pH göstəricisindən də asılıdır; pH yüksəldikcə eyni miqdarda xlor daha zəif təsir göstərir. pH korreksiyası tələb olunan obyektlər üçün pH dozaj nasosu səhifəmizə, hovuzlar üçün isə hovuz üçün xlor dozaj nasosu səhifəmizə baxa bilərsiniz.
Xlor Dozasının Hesablanmasında Tez-tez Edilən Səhvlər
Hesablama səhvlərinin əksəriyyəti vahidlərin qarışdırılmasından və fərziyyələrin yoxlanılmamasından irəli gəlir:
- Faizi g/L hesab etmək: %12-lik məhlul üçün düstura 12 yazmaq nəticəni 10 dəfə böyüdür. Düzgün göstərici 120 g/L-dir (faiz həcmcə verilibsə).
- Litrlə kubmetri qarışdırmaq: Su sərfi m³/h, nasosun məhsuldarlığı isə L/h ilə daxil edilməlidir. Saatda 500 litr su 0,5 m³/h-dır.
- Orta sərfə görə seçim etmək: Nasos ən yüksək sərfdə və ən yüksək xlor tələbatında da kifayət etməlidir.
- Hipoxloritin gücünü itirməsini unutmaq: Uzun müddət saxlanmış məhlulda aktiv xlor etiketdəki göstəricidən aşağıdır; eyni tənzimləmə daha az xlor verir.
- Əks təzyiqi nəzərə almamaq: Xətt təzyiqi nasosun maksimal əks təzyiqini keçməməlidir; təzyiq məhsuldarlığı da dəyişir.
- Xlor tələbatını nəzərə almamaq: Hesablanmış dozanın bir hissəsi sudakı maddələr tərəfindən sərf olunur; ölçmədən düzgün tənzimləmə tapılmır.
- Nasosu zolaqdan kənarda işlətmək: Daim %5 və ya %100 tənzimləmədə işləyən nasos səhv seçilib; məhlulun qatılığını və ya nasosun məhsuldarlığını dəyişin.
Mənbələr
- AnTech 2025 Məhsul Kataloqu (KT_25 R02): Nova, Lara, Optima və Nano seriyalarının sərf, təzyiq və sərf-təzyiq göstəriciləri.
Tez-tez verilən suallar
Xlor dozası necə hesablanır?
Su sərfi (m³/h) hədəf xlora (mg/L) vurulur və məhluldakı aktiv xlora (g/L) bölünür; nəticə nasosun saatda vurmalı olduğu məhlul miqdarıdır (L/h). Məsələn, 20 m³/h × 1 mg/L ÷ 120 g/L ≈ 0,17 L/h.
1 ppm neçə mg/L edir?
Su üçün 1 ppm praktikada 1 mg/L qəbul edilir. Düsturdakı hədəf xlor göstəricisini ppm və ya mg/L kimi eyni rəqəmlə daxil edə bilərsiniz.
%12-lik natrium hipoxloritdə neçə g/L aktiv xlor var?
Faiz həcmcə verilibsə, təxminən 120 g/L-dir. Kütləcə verilibsə, sıxlığa vurmaq lazımdır; göstərici bir qədər fərqli alınır. Bundan əlavə, məhlul saxlandıqca aktiv xlor azalır.
Neçə litr məhlul hazırlamalıyam?
Nasosun məhsuldarlığını gündəlik iş müddətinə vurun. Məsələn, 0,5 L/h vuran və gündə 6 saat işləyən nasos gündə 3 litr məhlul sərf edir. Çəni elə ölçüdə hazırlayın ki, məhlul uzun müddət gözləməsin.
Hesablanmış məhsuldarlıq nasosun gücünü keçirsə, nə etməliyəm?
Əvvəlcə daha qatı məhlul istifadə edə bilib-bilməyəcəyinizə baxın; qatılıq artdıqca tələb olunan məhsuldarlıq azalır. Bu mümkün deyilsə, bir pillə yuxarı məhsuldarlıqlı modelə keçin.
Hədəf xlor göstəricisi nə qədər olmalıdır?
Hədəf göstərici tətbiqdən asılı olaraq dəyişir və içməli su, hovuz kimi sahələrdə qanunvericiliklə müəyyən edilir. Bu səhifədəki göstəricilər yalnız hesablama nümunəsidir; öz tətbiqiniz üçün qüvvədə olan göstəricini səlahiyyətli qurumdan və ya qanunvericilikdən dəqiqləşdirin.
Hesablamaya görə tənzimlədim, amma xlor aşağı ölçülür, niyə?
Ən çox rast gəlinən səbəblər suyun xlor tələbatının gözləniləndən yüksək olması, hipoxloritin gücünü itirməsi və nasosun faktiki məhsuldarlığının tənzimləmədən aşağı olmasıdır. Nasosda qaz tıxacı və ya əks klapanlarda kristal yığılması da dozanı azaldır. Məhsuldarlığı ölçün, məhlulu təzələyin və tənzimləməni mərhələli artırın.